LOVE & LOSS

Lost Love©Chronosenik

“‘Tis better to have loved and lost

Than never to have loved at all”

Ik wilde iets schrijven over rouwen en verlies, maar voor nu wil ik het hier bij houden.

Omdat deze zin veel perfect samenvat. 

En helpend troostend is. En mooi. Je kan diep verdrietig en van slag zijn, als je bijvoorbeeld iemand verliest van wie je heel veel was gaan houden. Maar als je dan weet dat het

‘beter is dat je hebt liefgehad en hebt verloren

dan helemaal nooit te hebben liefgehad’

dan geeft dat een warm gevoel, dat je tenminste in staat was en bent tot liefhebben. Dat je die persoon tenminste hebt graag gezien. Dat je liefde kon voelen en geven. Ook al kon hij of zij dat niet of niet meer. Dat je wanneer je door ziekte van de belangrijkste aspecten uit je leven verliest, dat je tenminste hiéld van je leven, dat het goed was, dat je leefde naar je hart, anders zou het zo geen pijn doen, al dat verlies. Dat je gelukkig niet hoefde tot de ontdekking te komen door je ziekte dat je je leven eigenlijk niet zo leuk vond, maar wel integendeel. Dat je er zo vreselijk van hield dat het je alle tijd vraagt om het verlies ervan te verwerken.  

De zin komt uit een gedicht van de victoriaanse dichter Alfred Lord Tennyson In Memoriam:27, 1850:

I hold it true, whate’er befall;
I feel it, when I sorrow most;
‘Tis better to have loved and lost
Than never to have loved at all.

Al jaren zit hij in mijn hoofd, en telkens de liefde pijn doet, dan breng ik me hem voor de geest en dan probeer ik dankbaar te zijn dat ik tenminste kon en kan liefhebben. Ook al is het niet altijd makkelijk.

Er valt heel veel te zeggen over rouwen en al helemaal bij chronische ziekte. En ik ben ook al vaak begonnen erover te schrijven, en ik schrijf pagina’s vol. Het is immers niet min wat je verliest door chronische ziekte, mensen hebben geen idee. Je liefdes, je werk, je leven, je plek in de samenleving, heel veel facetten van je identiteit, je lijf, je dromen.. en nog zoveel meer.. En je moet het er allemaal maar bij nemen, ermee omgaan zonder richtlijn of script. En zonder dat deze verliezen veel erkenning krijgen. Dàt is soms nog het moeilijkste. Waardoor je er nog meer alleen voor kan staan. Als er iemand sterft bijvoorbeeld, wordt het verlies en het rouwen meteen door iedereen erkend. Als je chronisch ziek wordt heel vaak niet. Al helemaal niet bij weinig erkende ziektes. Voornamelijk omdat mensen er niet aan willen, omdat het te heftig is om zich voor te stellen. Dat je je hele leven kan verliezen, mét je gezondheid alles wat je hebt opgebouwd. En heftig is het. Wees maar zeker. En toch moet jij als getroffene, het doen. Het is ook een rouwen dat vaak blijft duren. Omdat je niet in één proces alle verliezen kan verwerken. Dat zou handig en makkelijk zijn. Vind ik ook. Maar zo werkt het niet helaas. Elk verlies heeft zijn eigen apart proces. En al die processen doorkruisen elkaar. In hun meer of mindere heftigheid. Op hun eigen tempo en elk met een ander ritme. Je kan er van proberen weg te lopen en ze proberen te ontkennen, van alles verzinnen en doen, maar wees zeker, onverwerkt verdriet haalt je altijd in. Tot je het in de ogen kijkt. En er komen vaak nieuwe processen bij. Omdat bij ziekte het ene verlies het andere soms in gang zet. Als je niet meer kan auto rijden bijvoorbeeld, of vlot het openbaar vervoer nemen, bedenk dan eens wat dat in zijn kielzog allemaal meebrengt aan beperkingen..waar je ook weer mee om moet. Of je kan geen kinderen krijgen door die ziekte, of je lief verlaat je, of je toestand gaat achteruit, wat een gevolgen dat weer allemaal kan hebben. Je creativiteit wordt dan diep aangesproken. Ik krijg het voorlopig niet gebald in een blog. En overigens, in heel veel teksten hier wordt het rouwen en verlies vaak aangeraakt en beschreven, in stukjes en brokjes. Zoals het proces van rouwen zelf gaat. In stukken en brokken. Misschien is dat de manier. De enige manier. 

Nick Cave schreef in zijn laatste issue #95 een innige en bijzonder intelligente samenvatting over rouwen ook :

I can only say (…) that in time, there is a way, not out of grief, but deep within it.”

En dat vat de hele essentie samen. Verlies, verdriet is niet iets wat voorbij gaat, maar waar je mee omgaat en deel van je leven wordt, en zich in het beste geval transformeert naar iets anders dan alleen maar het rauwe van dat verlies en van dat verdriet. 

Mettertijd is er een weg, niet uit het lijden weg, maar één er diep middenin.”

Mooier kan je het toch nauwelijks verwoorden..

Dit is weer een stuk. Waarschijnlijk volgt er later weer eens een brok. Tot dan.

De foto hierboven is een digitale bewerking die ik maakte van een foto die ik nam, ergens 2014-2015. Die kreeg toen de titel ‘Lost Love’.

6 Comments

  1. Christine+Jonckheer
    mei 2020

    Zo zou ik het zelf willen schrijven.
    Heel herkenbaar.
    Veel dergelijke dingen doorkruisen m’n hoofd maar heb gn energie meer om te schrijven.
    Het is zo’n ongelooflijke meerwaarde.
    Schrijven.
    Ik treur nu al maanden omdat een zus me nooit nog antwoord op berichtjes.
    Why???
    Laat los zegt andere zus.
    Hoe kan je loslaten, als je niet weet wat je moet loslaten.
    Blij je weer gelezen te hebben.
    Stay strong and safe.
    X-10

    Beantwoorden
    1. Chronos en Ik
      mei 2020

      …goede moed!

      Beantwoorden
  2. Evy
    mei 2020

    Weer zo herkenbaar Ik schrijf gedichten maar ze bevatten slechts fragmentjés van wat het betekent om chronisch ziek te zijn. Toch heb ik moeite om ze te delen omdat Lyme zo’n controversiële ziekte is.
    Dankjewel dus voor je moedige schrijfsels.

    Beantwoorden
    1. Chronos en Ik
      mei 2020

      Dankjewel Evy! Graag gedaan.Ik twijfel ook af en toe, maar we kunnen alleen door te spreken kenbaar maken hoe het is om Lyme of een andere ernstige aandoening te hebben. Dus elke poging daartoe, is waardevol, ook die van jou.Of je ze nu deelt of niet. Zo ervaar ik het ook het schrijven : het zijn telkens maar fragmenten van een groter geheel die je kan belichten. In stukken en brokken zoals er staat, zoals het leven zelf ook loopt, in fragmenten die hopelijk ergens een groter geheel vormen.

      Beantwoorden
      1. Evy
        juni 2020

        Bedankt voor je fijne reactie🍀🌼 Ik hoop om ooit een samenhangend geheel te schrijven. In maart had ik onverwacht een sterke achteruitgang. Dus wacht ik af tot het weer beter gaat. Groetjes Evy

        Beantwoorden
        1. Chronos en Ik
          juni 2020

          Plots achteruit gaan is een opdoffer, ik wens je beterschap Evy, al weet ik hoe dat klinkt als je chronisch ziek bent, maar desalniettemin, ook dan!

          Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Scroll to top